Poznaj mastiffa

Historia mastiffa angielskiego — jak kształtowała się rasa?

Poznaj historię mastiffa angielskiego: dawne psy typu mastiff, rozwój rasy w Wielkiej Brytanii, standard i odbudowę po II wojnie światowej.

Mastiff angielski Wallace przedstawiony w 1859 roku.12
„Wallace”, mastiff angielski przedstawiony w 1859 roku. Źródło ilustracji.

Mastiff kojarzy się dziś z potężnym, spokojnym psem rodzinnym. Jego historia jest jednak dłuższa i bardziej złożona niż opowieść o jednej rasie, która przez tysiące lat pozostawała niezmienna. Warto odróżnić dawne psy typu mastiff od współczesnego mastiffa jako rasy ukształtowanej i opisanej w standardzie.

Dawne psy typu mastiff a współczesna rasa

W źródłach historycznych słowo „mastiff” nie zawsze oznaczało jedną, precyzyjnie zdefiniowaną rasę. Bywało używane szerzej wobec dużych, silnych psów. Dlatego wizerunki ciężko zbudowanych psów z dawnych cywilizacji czy opisy zwierząt towarzyszących armiom nie dowodzą same w sobie, że były one bezpośrednimi przodkami dzisiejszego mastiffa angielskiego.

Historia pochodzenia mastiffów typu molosowatego jest przedmiotem różnych interpretacji. Najbezpieczniej powiedzieć, że psy podobnego typu były znane w przeszłości w wielu miejscach, natomiast współczesny mastiff jako rasa został ukształtowany w Wielkiej Brytanii. Tak określa kraj pochodzenia również Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI).1

XVI-wieczna rycina przedstawiająca psa walczącego z lwem na arenie.
Rycina z serii „Venationes ferarum, avium, piscium”, XVI wiek. Przedstawia psa walczącego z lwem na arenie, ale nie potwierdza rasy psa ani walk mastiffów angielskich w Koloseum. Domena publiczna. Źródło ilustracji.

Mastiff w historii Wielkiej Brytanii

Wielkie i silne psy ceniono za zdolność pilnowania domostw oraz posiadłości. Z czasem mastiffów używano także jako psów stróżujących i gamekeeperów, czyli pomocników osób pilnujących zwierzyny na terenach należących do właścicieli ziemskich. Brytyjskie opracowania kynologiczne opisują również ich udział w polowaniach na wilki oraz w dawnych krwawych widowiskach, takich jak szczucie niedźwiedzi i byków.35

Mastiffy trafiały też do walk organizowanych w specjalnych arenach. W Wielkiej Brytanii zakazano takich widowisk w 1835 roku. To ważny, choć trudny fragment historii rasy: dawne zastosowanie psa wynikało z ówczesnych praktyk i oczekiwań ludzi, nie powinno być dziś przedstawiane jako powód do dumy ani jako wskazówka, jak należy prowadzić współczesnego mastiffa.

Starożytne teksty wspominają też psy na rzymskich arenach. W epigramie przekazywanym pod imieniem Marcjalisa łania ucieka przed molosami podczas widowiska cesarskiego. To interesujący ślad obecności psów w amfiteatrze, ale nie dowód, że były to mastiffy brytyjskie: autor nazywa je molosami, a ich związku ze współczesną rasą nie da się na tej podstawie potwierdzić.89

Wraz ze zmianą sposobu życia i zanikiem części dawnych funkcji coraz większe znaczenie miały pilnowanie domu oraz towarzyszenie człowiekowi. Zmieniały się też oczekiwania wobec charakteru i wyglądu psa. Mastiff, którego znamy dzisiaj, jest wynikiem wielu pokoleń hodowli, a nie niezmienionym reliktem dawnych czasów.

Od opisów do uporządkowanej hodowli

W XIX wieku rozwój wystaw psów i prowadzenie rodowodów sprzyjały dokładniejszemu opisywaniu ras. Old English Mastiff Club podaje, że opis standardu mastiffa ukazał się w 1859 roku w książce kynologicznej autorstwa Johna Henry’ego Walsha, piszącego pod pseudonimem „Stonehenge”. W 1883 roku powstał Old English Mastiff Club, który uporządkował pracę miłośników rasy i przygotował własny standard.34

W 1891 roku Kennel Club poinformował klub o rejestracji specjalistycznego stowarzyszenia i prowadzeniu rejestru rodowodów mastiffów. Wczesne standardy opisywały między innymi proporcje, budowę, głowę, ruch i charakter. Z biegiem czasu standardy były aktualizowane, a hodowla coraz bardziej opierała się na planowym doborze psów i dokumentowaniu ich pochodzenia.4

Wojna i odbudowa rasy

Utrzymanie bardzo dużego psa wymaga znacznych zasobów, a w czasie wojny dostęp do żywności i opieki staje się poważnym problemem. Old English Mastiff Club odnotowuje, że część hodowców przed II wojną światową ograniczyła hodowlę, a niektóre psy wysłano do Ameryki. Po wojnie populacja w Wielkiej Brytanii była skrajnie mała.

Źródła różnią się w podawanych liczbach: Royal Kennel Club opisuje, że w Wielkiej Brytanii pozostała jedna suka, natomiast kronika Old English Mastiff Club mówi o odnalezieniu w 1946 roku około 20–30 mastiffów, z których większość była już zbyt stara do dalszej hodowli. Niezależnie od sposobu liczenia, obraz jest wspólny — rasa znalazła się w krytycznym położeniu.24

Jej odbudowa wymagała współpracy hodowców i sprowadzenia psów z Ameryki Północnej. Royal Kennel Club wskazuje, że mastiffy hodowane w Ameryce Północnej stały się podstawą psów wysyłanych po wojnie z powrotem do Wielkiej Brytanii. To przykład, jak zachowanie rasy zależy nie tylko od jej przeszłości, ale również od odpowiedzialnych decyzji kolejnych pokoleń hodowców.2

Mastiff dzisiaj

FCI uznaje mastiffa jako rasę pochodzenia brytyjskiego; nazwa używana w standardzie brzmi po prostu „Mastiff”. W Polsce często mówi się „mastiff angielski”, aby odróżnić go od innych ras, które również mają słowo „mastiff” w nazwie.1

Historia pomaga zrozumieć, dlaczego mastiff jest psem potężnym i dlaczego odpowiedzialna hodowla oraz dobre prowadzenie mają tak duże znaczenie. Nie zastępuje jednak wiedzy o współczesnych potrzebach rasy. Przyszły opiekun powinien brać pod uwagę codzienną opiekę, zdrowie, koszty, bezpieczne spacery, socjalizację i naukę spokojnego funkcjonowania wśród ludzi oraz zwierząt.

Mastiff nie jest żywą rekonstrukcją psa z kronik ani symbolem dawnych walk. To współczesny pies, którego przyszłość zależy od tego, jak ludzie będą go hodować, wychowywać i traktować.

Źródła i dalsza lektura

  1. FCI — Mastiff, wzorzec i kraj pochodzenia.
  2. The Royal Kennel Club — Mastiff.
  3. Old English Mastiff Club — Mastiff History.
  4. Old English Mastiff Club — Our History.
  5. American Kennel Club — Mastiff History.
  6. Wikimedia Commons — „137. English Mastiff”, ilustracja „Wallace”, 1859.
  7. The Metropolitan Museum of Art — rycina z serii „Venationes ferarum, avium, piscium”.
  8. University of Chicago, Encyclopaedia Romana — Dogs in Rome and Greece.
  9. Martial — On the Games of Domitian, tekst łaciński i przekład.

Ilustracja „Wallace” przedstawia mastiffa w publikacji z 1859 roku. Rycina z kolekcji Metropolitan Museum of Art jest historycznym przedstawieniem psa walczącego z lwem; nie stanowi potwierdzenia, że przedstawiony pies był mastiffem angielskim.

Następny materiał

Mastiff angielski — dla kogo jest, a dla kogo nie?

Czytaj dalej ↗